Pilling i elektryzowanie się polaru

Pilling to drobne kuleczki na powierzchni tkaniny, powstałe ze splątanych, wystających końcówek włókien, które w wyniku tarcia częściowo odrywają się od struktury dzianiny. Nie odpadają jednak całkowicie, tylko zostają wplątane w sąsiednie włókna runa.

Problem w tym, że PET tworzy włókna ciągłe, bardzo wytrzymałe na zerwanie, więc raz uformowany pilling nie odpada łatwo, tak jak dzieje się to w tkaninach z krótszych włókien. Kuleczki zostają więc mocno osadzone w runie, co paradoksalnie czyni polar wizualnie bardziej podatnym na widoczny pilling niż na przykład bawełna, mimo że samo włókno PET jest mechanicznie wytrzymalsze.

Różnica bierze się ze struktury: runo, w odróżnieniu od gładkiego, tkanego poliestru typu plain-weave, ma po prostu więcej wystających końcówek, na których pilling może się zaczepić. Dlatego knit fleece z bluzy czy koca mechaci się szybciej niż na przykład podszewka kurtki z tego samego surowca.

Do oceny podatności tkaniny na pilling służy branżowy test laboratoryjny, metoda Martindale, znormalizowana jako ISO 12945-2 i oceniana w skali od 1 do 5, gdzie 5 oznacza brak pillingu. Im niższa ocena, tym szybciej na powierzchni pojawiają się widoczne kuleczki.

Pilling nasila pranie z tkaninami o szorstkiej fakturze, jak dżins czy ręczniki frotte, wysokie obroty wirowania oraz suszenie w bębnie, gdzie tarcie między warstwami tkaniny jest ciągłe i intensywne. Nasila go też noszenie pod plecakiem, szelkami czy pasem bezpieczeństwa, gdzie tarcie jest punktowe i powtarzalne, więc kuleczki powstają tam najszybciej.

Do tego dochodzi elektryzowanie: poliester jest słabym przewodnikiem, więc triboelektryzacja nasila się przy wilgotności powietrza poniżej 30 do 40%, typowej dla sezonu grzewczego. Suche powietrze i tarcie o inne warstwy ubrania sprawiają, że polar łapie ładunek elektrostatyczny i przykleja się do ciała albo iskrzy przy zdejmowaniu.

Największy wpływ na tempo mechacenia ma sposób prania. Osobne pranie polaru od tkanin szorstkich, jak dżins, ręczniki czy odzież z rzepami, ogranicza tarcie, które inicjuje pilling. Niskie obroty wirowania i pranie w niższej temperaturze dodatkowo chronią strukturę runa.

Worek do prania z siatki działa jak bufor: ogranicza bezpośredni kontakt polaru z innymi tkaninami w bębnie i chroni mankiety oraz okolice suwaka. Wywrócenie bluzy na lewą stronę chroni z kolei widoczną warstwę runa, bo tarcie przenosi się na stronę wewnętrzną.

Suszenie na sznurku zamiast w bębnie ogranicza dodatkowe tarcie po praniu. Jeśli suszarka bębnowa jest jedyną opcją, warto ustawić niską temperaturę i krótszy program.