Elektryzowanie się poliestru

Poliester jest jednocześnie hydrofobowy i elektrycznie izolujący. Jego rezystywność powierzchniowa sięga 10 do potęgi 13 do 10 do potęgi 16 omów. Włókna naturalne, dzięki wodzie zaadsorbowanej na swojej powierzchni, na bieżąco rozładowują ładunek elektrostatyczny. Poliester, wchłaniając poniżej jednego procenta wilgoci, tej funkcji po prostu nie pełni.

Efekt widać w codziennym użytkowaniu: bluzka przykleja się do nóg, a przy zdejmowaniu swetra przez głowę czasem słychać trzaski i w ciemności widać drobne iskry. To nie usterka konkretnej sztuki ubrania, tylko cecha włókna, z którą da się skutecznie walczyć.

Za samo powstawanie ładunku odpowiada efekt tryboelektryczny. Tarcie dwóch powierzchni, na przykład poliestru o skórę albo o bawełnę, powoduje transfer elektronów. Poliester znajduje się blisko ujemnego końca szeregu tryboelektrycznego, więc łatwo przyjmuje ładunek ujemny, podczas gdy materiał, o który się ociera, traci elektrony i ładuje się dodatnio.

Im więcej ruchu i tarcia, tym więcej ładunku się gromadzi. Dlatego zjawisko jest szczególnie widoczne przy szybkim zdejmowaniu ubrania, przy chodzeniu w spódnicy ocierającej się o rajstopy oraz przy suszeniu w suszarce bębnowej, gdzie tkaniny bez przerwy trą o siebie i o ścianki bębna.

Zjawisko wyraźnie nasila się zimą. Ogrzewanie budynków obniża wilgotność względną powietrza wewnątrz nawet do 20-30%. Poniżej progu 40% RH ładunek elektrostatyczny nie ma jak się rozproszyć, więc po prostu się kumuluje.

Latem, przy wyższej wilgotności powietrza, cienka warstwa wilgoci na tkaninie pomaga odprowadzać ładunek niemal na bieżąco. Dlatego ta sama bluzka, neutralna latem, zimą potrafi trzaskać przy każdym ruchu, zwłaszcza w mieszkaniach z ogrzewaniem podłogowym.

Samo elektryzowanie się nie oznacza, że z tkaniną dzieje się coś złego. To normalna właściwość włókna, która nasila się wraz ze spadkiem wilgotności powietrza. Warto jednak zwrócić uwagę, gdy elektryzowaniu towarzyszą inne sygnały: tkanina robi się szorstka w dotyku, traci połysk, zaczyna mechacić się na powierzchni albo trzyma nieprzyjemny zapach mimo prania.

Taki zestaw objawów zwykle oznacza, że powłoka wykończeniowa włókna się zużyła, a domowe sposoby, w tym nawilżacz i arkusze antystatyczne, przestają wystarczać. W takiej sytuacji lepiej oddać rzecz do profesjonalnego prania, które dobierze temperaturę i środek do aktualnego stanu materiału, zamiast pogłębiać problem kolejnymi domowymi próbami.