Farbowanie i plamy: szybka reakcja
Co zrobić od razu, zanim zabrudzenie się utrwali, i jak upilnować pranie, żeby flanela nie zafarbowała innych rzeczy w bębnie

Flanela zawdzięcza wygląd charakterystycznej kracie, łączącej w jednym kawałku ciemne i jasne nitki tkane z miękko szczotkowanej bawełny albo wełny. Ta szczotkowana struktura sprawia, że włókna słabiej trzymają barwnik niż gładka tkanina bawełniana, bo meszek na powierzchni ma większą powierzchnię kontaktu z wodą.
Barwniki bezpośrednie (direct dyes) blakną zauważalnie już przy regularnym praniu w 40°C, podczas gdy barwniki reaktywne zachowują kolor znacznie dłużej. Najczęstszy błąd klienta to pranie ciemnej i jasnej flaneli razem, bez sortowania wg koloru, albo pranie w zbyt wysokiej temperaturze względem zalecenia na wszywce.
Dlaczego flanela farbuje i puszcza kolor
mechanizm, który tłumaczy większość problemów z tą tkaniną
Barwienie tkanin bawełnianych i wełnianych opiera się na wiązaniu cząsteczek barwnika z włóknem. Barwniki reaktywne tworzą trwałe wiązanie chemiczne z celulozą i praktycznie nie puszczają koloru w normalnym praniu. Barwniki bezpośrednie wiążą się z włóknem słabiej, na zasadzie przyciągania fizycznego, dlatego część cząsteczek stopniowo wypłukuje się przy każdym kolejnym praniu.
Flanela prosto z metki bywa nasycona nadmiarem barwnika i apretury, które nie zdążyły związać się trwale z włóknem podczas produkcji, dlatego pierwsze pranie nowej flaneli niesie największe ryzyko puszczenia koloru na inne rzeczy w bębnie. Gorąca woda i wysokie obroty wirowania dodatkowo przyspieszają migrację barwnika.
Pierwsza pomoc przy świeżym zabrudzeniu
kilka minut zaraz po zabrudzeniu ułatwia usunięcie plamy
- 1
Usuń nadmiar
Zeskrob delikatnie stały nadmiar substancji tępą krawędzią, zanim zaczniesz cokolwiek nakładać na plamę.
- 2
Nie pocieraj
Rozcieranie wciska zabrudzenie głębiej w meszek i poszerza plamę, zamiast ją zbierać z powierzchni.
- 3
Przepłucz zimną wodą
Chłodna woda pod bieżącym kranem, najlepiej od spodniej strony tkaniny, wypłukuje część zabrudzenia.
- 4
Zadziałaj punktowo
Nałóż odpowiedni środek wprost na plamę zgodnie z katalogiem poniżej, dopiero potem wrzuć rzecz do prania.
Najczęstsze plamy na flaneli
Tłuszcz / olej (świeży, poniżej 2h)
Nałóż talk lub mąkę ziemniaczaną na plamę, odczekaj 15 minut, aż proszek wchłonie tłuszcz, a następnie upierz w 40°C z detergentem enzymatycznym.
Krew (świeża)
Zimna woda, ewentualnie z dodatkiem wody utlenionej 3% (maksymalnie). Nigdy ciepła woda, bo powoduje koagulację białka i utrwala plamę.
Nigdy nie używaj ciepłej ani gorącej wody do plamy z krwi.
Czerwone wino
Sól kuchenna i zimna woda, następnie pranie z detergentem tlenowym. Skuteczność silnie zależy od czasu reakcji.
Trawa (chlorofil)
Alkohol izopropylowy 70% na wacik, delikatne tamponowanie plamy bez rozcierania.
Czekolada / kakao
Zimna woda, następnie detergent enzymatyczny, pranie w 30-40°C.
Farba olejna
Terpentyna lub benzyna lakowa na wacik niosą wysokie ryzyko dla flaneli wełnianej i barwionej.
Wysokie ryzyko uszkodzenia tkaniny i barwnika. Przy tej plamie zdecydowanie oddaj rzecz do pralni chemicznej zamiast ryzykować samodzielnie.
Zawsze przetestuj środek plamoczyszczący na niewidocznym fragmencie tkaniny, na przykład na wewnętrznym szwie albo zapasie materiału. Flanela barwiona niestabilnymi barwnikami, typowa dla tańszych mieszanek wiskozowych, może odbarwić się już przy kontakcie z wodą utlenioną o stężeniu powyżej 3%.
Jak prać flanelę, żeby nie farbowała
zasady ograniczające ryzyko puszczenia koloru przy każdym praniu
Zasady prania flaneli
Sortowanie i temperatura
Pierz ciemną i jasną flanelę osobno, najlepiej w 30 do 40°C. Niższa temperatura ogranicza migrację barwnika skuteczniej niż jakikolwiek dodatek do prania.
Pierwsze pranie
Nową flanelę, zwłaszcza w ciemną kratę, wypierz osobno przy pierwszych dwóch, trzech praniach, zanim dołączysz ją do wspólnego wsadu.
Suszenie
Susz flanelę na wieszaku albo płasko, z dala od słońca. Wysoka temperatura suszarki przyspiesza blaknięcie barwnika i mechacenie meszku.
Prasowanie
Prasuj w niskiej lub średniej temperaturze, najlepiej z parą i od lewej strony, żeby nie spłaszczyć charakterystycznego meszku.
Flanela w pigułce
Rób
- Sortuj flanelę wg koloru, zwłaszcza przy pierwszych praniach nowej sztuki.
- Testuj środek plamoczyszczący na niewidocznym fragmencie, na przykład na szwie.
- Susz flanelę na wieszaku albo płasko, żeby zachować kolor meszku.
Nie rób
- Nie pierz ciemnej i jasnej flaneli razem bez sprawdzenia trwałości koloru.
- Nie używaj gorącej wody do plamy z krwi, bo utrwala białko.
- Nie susz flaneli w wysokiej temperaturze, bo przyspiesza to blaknięcie i mechacenie.
Po usunięciu plamy wypierz całą rzecz zgodnie z zaleceniem na wszywce, zwykle w 30 do 40°C, w programie do tkanin delikatnych albo bawełny. Zbyt wysokie obroty wirowania mocno mechacą flanelę i nasilają tarcie między włóknami, które przyspiesza wypłukiwanie barwnika.
Przed suszeniem sprawdź plamę pod dobrym światłem, bo mokra tkanina bywa myląca. Jeśli ślad wciąż widać, powtórz zabieg zamiast suszyć rzecz z niepewną plamą, bo ciepło z suszarki czy żelazka zwykle utrwala ją na stałe.
Kiedy oddać rzecz do pralni
Duża plama, flanela wełniana albo metka dopuszczająca wyłącznie czyszczenie profesjonalne to sygnał, żeby nie ryzykować kolejnej domowej próby. W Lublinie pranie koszul flanelowych w pralni Gorące Żelazko zaczyna się już od 26 zł.
Teoria już jest. Praktyka bywa mniej wyrozumiała.
Jeśli wolisz nie ryzykować przy ulubionej rzeczy, oddaj ją specjalistom z pralni Gorące Żelazko w Lublinie.
Najczęstsze pytania
Tak, zwłaszcza przy ciemnej kracie, ze względu na ryzyko farbowania. Pierwsze pranie w minimum 40°C (dla bawełny) dodatkowo redukuje resztki apretury z wykończenia tkackiego.
Zależy od typu barwnika: barwniki bezpośrednie blakną wyraźnie już przy 40°C, barwniki reaktywne dłużej zachowują kolor. Sortowanie wg koloru i niższa temperatura ograniczają ryzyko farbowania.
Świeżą plamę tłuszczu (do 2 godzin) zasyp talkiem lub mąką ziemniaczaną, odczekaj około 15 minut, a potem upierz rzecz w 40°C z detergentem enzymatycznym. Każdy środek plamoczyszczący najpierw przetestuj na wewnętrznym szwie, bo tańsze mieszanki wiskozowe łatwo się odbarwiają.
Zwykle tak, bo nadmiar niezwiązanego barwnika wypłukuje się już w pierwszych kilku praniach. Szybki test: przetrzyj mokrą flanelę białą, jasną szmatką. Brak śladu koloru oznacza już niewielkie ryzyko farbowania innych rzeczy.
Wybielacz chlorowy odradza się na barwionej flaneli, bo osłabia i odbarwia tkaninę nierównomiernie. Bezpieczniejszy bywa wybielacz tlenowy, po wcześniejszym teście na niewidocznym fragmencie.
O autorce
Małgorzata Małecka
Właścicielka pralni Gorące Żelazko
Małgorzata Małecka prowadzi pralnię Gorące Żelazko w Lublinie. Razem z zespołem dba o to, aby ubrania, obuwie i tkaniny klientów wracały czyste i w jak najlepszym stanie.





