Rami się skurczyło albo pogniotło
dlaczego tak się dzieje i co da się jeszcze uratować
Jeśli sukienka albo koszula z rami wyszła z prania pogięta jak papier po zmiętoleniu, to nie jest wina Twojego prania. Rami to najmniej elastyczne włókno naturalne na rynku. Jest pod tym względem gorsza nawet od czystego lnu, który sam w sobie nie słynie z odporności na gniecenie.
Wydłużenie przy zerwaniu wynosi u rami zaledwie 2,0 do 4,0%. W praktyce oznacza to, że celuloza krystaliczna, z której zbudowane jest włókno, nie "relaksuje się" termicznie. Nie zachowuje się tak, jak robią to włókna termoplastyczne w rodzaju poliestru. Nie ma tu efektu pamięci kształtu, jest tylko sztywna struktura krystaliczna, która pęka lub trwale się odkształca pod naprężeniem.
To cecha strukturalna włókna, nie efekt złego prania. Ale to nie znaczy, że nic nie da się zrobić. Da się temu zapobiegać, a jeśli już się stało, w większości przypadków da się to przynajmniej częściowo naprawić.
Diagnoza: objaw i jego przyczyna
Suszenie bębnowe w wysokiej temperaturze bez natychmiastowego rozprostowania po cyklu
Tkanina niestabilizowana fabrycznie (loomstate) w połączeniu ze zbyt wysoką temperaturą wody
Prasowanie na sucho bez pary, zbyt ostry i mocny kant
Twarda woda powyżej 250 mg CaCO₃/l wiążąca się z celulozą, w połączeniu z resztkami detergentu
Diagnoza gotowa, teraz konkretny plan działania, bez czekania na efekty w stylu "może samo się rozprostuje". Im szybciej po zauważeniu problemu zaczniesz działać, tym większa szansa na odzyskanie sporej części utraconego kształtu.
Pięć kroków, które w większości przypadków pozwalają odzyskać dużą część kształtu utraconego przez rami po nieudanym praniu.
- 1
Zwilż tkaninę
Zwilż mgiełką wody albo parą, nie zanurzaj całego ubrania w wodzie. Punktowe zwilżenie wystarczy, żeby rozpocząć proces rozluźniania włókna.
- 2
Prasuj na odwrocie z parą
Ustaw żelazko na 190 do 210 stopni z intensywną parą. Para plastyfikuje wiązania wodorowe w celulozie, co pozwala trwale wyprostować tkaninę bez łamania włókna.
- 3
Rozciągnij delikatnie
Rozciągaj tkaninę wzdłuż kierunku włókna, bez szarpania, prostując zagięcia po kawałku.
- 4
Wysusz płasko
Ułóż ubranie płasko, z lekkim obciążeniem brzegów, żeby zapobiec ponowemu marszczeniu w trakcie schnięcia, z dala od słońca.
- 5
Rozważ pralnię
Jeśli efekt domowy jest niewystarczający, oddaj ubranie do pralni na pranie wodne kontrolowane (wet cleaning) w niskiej temperaturze, gdzie profesjonalny sprzęt osiąga rezultaty niedostępne w domu.
Nie rozciągaj tkaniny mocno na mokro. Wydłużenie przy zerwaniu wynosi u rami tylko 2,0 do 4,0%, więc granicę między delikatnym prostowaniem a rozerwaniem włókna łatwo przekroczyć. Rozciąganie powinno być zawsze delikatne, wyłącznie wzdłuż kierunku włókna, nigdy na krzyż.
Teoria już jest. Praktyka bywa mniej wyrozumiała.
Jeśli wolisz nie ryzykować przy ulubionej rzeczy, oddaj ją specjalistom z pralni Gorące Żelazko w Lublinie.
Najczęstsze pytania
Nie, to zupełnie inne rośliny. Len pochodzi z rodziny lnowatych, rami z rodziny pokrzywowatych. Oba są jednak włóknami łykowymi o podobnej logice pielęgnacji: niska elastyczność, wymóg prasowania z parą, wrażliwość na wybielacz chlorowy. Rami ma przy tym wyraźnie wyższy połysk niż len.
Tak, i wręcz trzeba, bo rami mocno się gniecie. Prasuj na odwrocie w 190 do 210 stopni z intensywną parą. Suche prasowanie bez pary grozi pęknięciem włókna na ostrych zagięciach, jak kołnierzyk czy mankiet.
Rami ma najniższą elastyczność wśród włókien naturalnych, wydłużenie przy zerwaniu tylko 2,0 do 4,0%. Całkowicie temu nie zapobiegniesz, ale pomaga suszenie od razu po praniu, na płasko, oraz unikanie suszarki bębnowej.
Zwilż tkaninę parą lub mgiełką wody, prasuj na odwrocie w 190 do 210 stopni z intensywną parą, delikatnie rozciągnij wzdłuż kierunku włókna i wysusz płasko. Jeśli efekt jest niewystarczający, oddaj ubranie do pralni na wet cleaning w niskiej temperaturze.
Tak, jako roślina wieloletnia rami zbiera się wielokrotnie z tej samej uprawy bez konieczności ponownego siewu, co obniża presję na glebę w porównaniu z roślinami jednorocznymi. Sam proces degumowania bywa jednak energochłonny.
O autorce
Małgorzata Małecka
Właścicielka pralni Gorące Żelazko
Małgorzata Małecka prowadzi pralnię Gorące Żelazko w Lublinie. Razem z zespołem dba o to, aby ubrania, obuwie i tkaniny klientów wracały czyste i w jak najlepszym stanie.
