--- title: "Modal: kompendium wiedzy o tkaninie z buka" description: "Czym jest modal (włókno z buka, kategoria HWM), jakie ma rodzaje (MicroModal, Lenzing) i czym różni się od wiskozy. Pielęgnację opisuje seria poradników." canonical: "https://blog.goracezelazko.pl/modal" lang: pl category: "Materiałoznawstwo" datePublished: 2026-09-08 dateModified: 2026-09-08 author: "Redakcja Gorące Żelazko" publisher: "Gorące Żelazko" alternates: pl: "https://blog.goracezelazko.pl/modal" en: "https://blog.goracezelazko.pl/en/modal" uk: "https://blog.goracezelazko.pl/uk/модал" --- # Modal *Kompendium wiedzy o tkaninie z drewna bukowego* Redakcja Gorące Żelazko · Opublikowano 2026-09-08 ![Modal](https://blog.goracezelazko.pl/images/guides/modal/hero/jpeg/modal-large.jpg) ## Czym jest modal? Włókno celulozowe z drewna bukowego, zaliczane do grupy HWM ![Drewno bukowe obok miękkiej, jasnej tkaniny modalowej, surowiec i gotowe włókno](https://blog.goracezelazko.pl/images/guides/modal/inline-1/jpeg/inline-1-large.jpg) *Modal powstaje z drewna buka zwyczajnego (Fagus sylvatica)* Modal należy do rodziny włókien celulozowych regenerowanych, określanych skrótem MMCF (man-made cellulosic fibres). Obok niego w tej samej grupie znajdziesz wiskozę i lyocell. To tkaniny, które mimo roślinnego pochodzenia surowca przechodzą przez proces chemiczny zbliżony do produkcji włókien syntetycznych. Surowcem wyjściowym dla modalu jest drewno **buka zwyczajnego (*Fagus sylvatica*)**, choć technicznie proces dopuszcza też inne gatunki drzew liściastych o odpowiedniej zawartości alfa-celulozy. Najbardziej rozpoznawalną marką na rynku jest **Lenzing Modal®**, produkowany przez austriacki koncern Lenzing AG w zakładzie w Lenzing, w Górnej Austrii. Wśród celuloz regenerowanych modal określa się jako włókno drugiej generacji. Pierwszą generację stanowi wiskoza (rayon), opracowana na przełomie XIX i XX wieku. Modal, czyli druga generacja, powstał w zakładach Lenzing w latach 60. XX wieku jako modyfikacja klasycznego procesu wiskozowego. Trzecią generację reprezentuje lyocell, znany pod marką TENCEL™ Lyocell, produkowany w zamkniętym obiegu rozpuszczalnika i uznawany za najbardziej ekologiczny wariant tej rodziny włókien. Techniczna różnica, która odróżnia modal od zwykłej wiskozy, kryje się w skrócie **HWM**, czyli High Wet Modulus. To kategoria zdefiniowana przez normę branżową BISFA (International Bureau for the Standardisation of Man-Made Fibres). Norma ta opisuje włókna celulozowe o wyraźnie podwyższonym module wytrzymałości na mokro, czyli sile potrzebnej do wywołania 5% wydłużenia próbki w stanie mokrym. W praktyce produkcyjnej modal powstaje tym samym procesem co wiskoza: rozpuszczenie celulozy w wodorotlenku sodu, ksantogenowanie disiarczkiem węgla, przędzenie mokre. Kluczowa modyfikacja pojawia się na etapie koagulacji. Skład kąpieli zawiera kwas siarkowy, siarczan sodu i siarczan cynku (ZnSO4) w innych proporcjach, a sama koagulacja przebiega wolniej. Ten wolniejszy proces pozwala łańcuchom celulozowym ułożyć się w bardziej uporządkowaną, wyższą krystaliczność strukturę. Efekt odczuwasz bezpośrednio przy pralce. Modal ma wyższą odporność na rozciąganie w stanie mokrym i mniejsze ryzyko deformacji podczas wirowania. Można go prać w wyższej temperaturze niż zwykłą wiskozę, a skurcz po pierwszym praniu jest zauważalnie mniejszy. Droga od pnia buka do miękkiej tkaniny na Twojej skórze przebiega przez kilka etapów chemicznych, które warto poznać choćby po to, by zrozumieć, dlaczego modal wymaga innego traktowania niż bawełna. Cały proces bazuje na metodzie viscose/xanthate, tej samej, która stoi za produkcją wiskozy, ale ze zmodyfikowanymi parametrami w ostatnim etapie. 1. **Ścinka drewna i produkcja masy celulozowej** Drewno bukowe trafia do przerobu na masę celulozową (pulp) metodą siarczynową lub kraft. To ten sam surowiec, z którego powstaje papier, tylko poddany dalszej, głębszej obróbce chemicznej. 2. **Mercerowanie ługiem sodowym** Masę celulozową poddaje się mercerowaniu, czyli działaniu wodorotlenku sodu (NaOH). Proces zwiększa reaktywność celulozy i przygotowuje ją do kolejnego etapu. 3. **Ksantogenacja disiarczkiem węgla** Celuloza alkaliczna reaguje z disiarczkiem węgla (CS2), tworząc ksantogenian celulozy, związek pośredni niezbędny do rozpuszczenia włókna. 4. **Rozpuszczenie w NaOH** Ksantogenian rozpuszcza się w rozcieńczonym wodorotlenku sodu, tworząc lepką, żółtawą ciecz zwaną wiskozą, czyli roztwór przędzalniczy gotowy do formowania włókna. 5. **Przędzenie do zmodyfikowanej kąpieli koagulującej** Roztwór przędzalniczy trafia metodą mokrą do kąpieli z kwasem siarkowym, siarczanem sodu i siarczanem cynku. Wolniejsza koagulacja na tym etapie decyduje o wyższej krystaliczności i wytrzymałości na mokro, które definiują modal jako włókno HWM. ## Właściwości modalu Miękkość, chłonność wilgoci i wytrzymałość włókna Zanim przejdziesz do suchych liczb, warto zrozumieć, skąd bierze się charakterystyczna miękkość modalu. Pod mikroskopem przekrój pojedynczego włókna modalowego jest okrągły albo lekko owalny i gładki. Dla porównania, przekrój włókna wiskozowego jest nieregularny, poszarpany, z widocznymi ząbkami na powierzchni. Te mikroskopijne ząbki w wiskozie generują dodatkowe tarcie przy kontakcie ze skórą. Gładka, okrągła powierzchnia modalu tego tarcia praktycznie nie wytwarza, więc tkanina odczuwalnie ślizga się po skórze zamiast delikatnie o nią drapać. To właśnie różnica w geometrii włókna, a nie jakiś dodatkowy zabieg wykończeniowy, odpowiada za efekt "drugiej skóry", który tak często przypisuje się modalowi. ### Parametry fizyczne modalu - **Gęstość włókna**: ok. 1,50–1,52 g/cm³ - **Wytrzymałość na sucho (tenacity)**: ok. 34–36 cN/tex - **Wytrzymałość na mokro**: ok. 60–65% wytrzymałości suchej - **Wydłużenie przy zerwaniu (na sucho)**: ok. 13–15% - **Chłonność wilgoci (moisture regain, ISO 139)**: ok. 12–13% - **Masa liniowa**: ok. 1,1–1,7 dtex Te liczby przekładają się w praktyce przede wszystkim na dwie konkretne rzeczy: - **Wysoka chłonność wilgoci** rzędu 12 do 13% w połączeniu z gładkim przekrojem włókna daje wyjątkową miękkość w dotyku, wyraźnie wyższą niż w przypadku bawełny czy zwykłej wiskozy. - **Wytrzymałość na sucho** w zakresie 34 do 36 cN/tex sprawia, że modal lepiej znosi cykl prania i wirowania niż klasyczna wiskoza, której wytrzymałość na sucho zatrzymuje się w okolicach 22 do 26 cN/tex. Jest jednak zastrzeżenie, o którym warto pamiętać przy każdym praniu: w stanie mokrym modal traci sporo swojej wytrzymałości, zachowując tylko 60 do 65% wartości suchej. To wciąż wyraźnie lepszy wynik niż wiskoza standardowa (40 do 50%), ale nadal gorszy niż bawełna, która na mokro zachowuje nawet 110 do 125% wytrzymałości suchej, czyli w stanie mokrym jest mocniejsza niż sucha. - **Miękkość**: 90 / 100 Gładki, okrągły przekrój włókna bez ząbkowanej powierzchni typowej dla wiskozy przekłada się na wynik 90 na 100. To jedna z najwyższych ocen miękkości wśród włókien celulozowych regenerowanych. - **Chłonność wilgoci**: 85 / 100 Moisture regain na poziomie 12 do 13% według normy ISO 139 daje wynik 85 na 100. Modal chłonie pot i wilgoć wyraźnie lepiej niż bawełna (7 do 8,5%), co przekłada się na komfort noszenia bielizny i piżam. - **Wytrzymałość na mokro**: 60 / 100 To najsłabszy punkt modalu: w stanie mokrym włókno zachowuje tylko 60 do 65% wytrzymałości suchej. Wynik 60 na 100 to przypomnienie, że mokra tkanina wymaga delikatnego traktowania, zwłaszcza podczas wirowania. - **Odporność na mechacenie**: 65 / 100 Wynik 65 na 100 oznacza odporność niską do umiarkowanej, wyraźnie lepszą niż w przypadku bawełny czy wiskozy standardowej, ale wciąż wymagającą sortowania prania i unikania agresywnego tarcia o inne tkaniny. Modal i wiskoza wychodzą z tego samego procesu ksantogenowania, ale modal przechodzi przez wolniejszą koagulację w zmodyfikowanej kąpieli, co daje mu wyższą wytrzymałość na mokro (kategoria HWM, High Wet Modulus). W praktyce oznacza to mniejszy skurcz po pierwszym praniu (2 do 5% wobec 5 do 10% u wiskozy) i wyższą bezpieczną temperaturę: modal zwykle do 40°C, a niektóre wyroby HWM nawet do 60°C, podczas gdy wiskoza standardowa kończy się na 30°C. Pełne zasady prania wiskozy opisuje osobny poradnik, podlinkowany w sekcji powiązanych poradników poniżej. Względem bawełny modal wygrywa miękkością i chłonnością wilgoci, ale ma niższą wytrzymałość na mokro. Który materiał wybrać na pościel, bieliznę i ręczniki, rozstrzygamy w osobnym poradniku o pościeli z modalu z tej serii. ## Rodzaje modalu MicroModal, Lenzing oraz mieszanki z bawełną i elastanem Nie każdy modal na metce oznacza to samo. Rynek oferuje dziś kilka wariantów tej tkaniny, różniących się grubością włókna, certyfikacją pochodzenia drewna albo dodatkiem innych materiałów. Poniżej pięć wariantów, na które warto zwracać uwagę: modal klasyczny, MicroModal, modal certyfikowany Lenzing lub TENCEL, mieszanki z bawełną i mieszanki z elastanem. #### Modal klasyczny (100%) (Włókno standardowe) ![Miękka biała tkanina z modalu klasycznego rozłożona na płasko](https://blog.goracezelazko.pl/images/guides/modal/varieties/modal-classic.jpg) - **Zastosowanie**: Pościel średniej klasy, koszule, T-shirty - **Miękkość**: Wysoka Modal klasyczny w postaci 100% włókna to najbardziej podstawowy wariant tkaniny, spotykany najczęściej w pościeli średniej klasy, koszulach i T-shirtach. Zapewnia typowe dla modalu połączenie miękkości i wyższej niż w wiskozie wytrzymałości na mokro, bez dodatkowych modyfikacji ani dopłaty za segment premium. #### MicroModal (Cieńsze włókno, wyższa miękkość), Segment premium ![Delikatna, bardzo miękka bielizna z MicroModalu](https://blog.goracezelazko.pl/images/guides/modal/varieties/micromodal.jpg) - **Masa liniowa**: Niższa niż modal klasyczny - **Zastosowanie**: Bielizna premium MicroModal to włókno o mniejszej masie liniowej, czyli cieńsze pojedyncze włókno niż w klasycznym modalu. Cieńsze włókno pozwala upakować więcej pojedynczych nitek w tej samej przędzy, co przekłada się na jeszcze wyższą miękkość w dotyku. To wariant chętnie wybierany do bielizny i wyrobów premium, gdzie dotyk tkaniny o skórę ma kluczowe znaczenie. #### Lenzing Modal / TENCEL Modal (Certyfikowane pochodzenie drewna) ![Metka tkaniny z oznaczeniem Lenzing Modal na jasnym ubraniu](https://blog.goracezelazko.pl/images/guides/modal/varieties/lenzing-modal.jpg) - **Certyfikacja**: FSC / PEFC - **Kontrola procesu**: Zakład Lenzing, Austria Modal ze znakiem Lenzing lub TENCEL Modal to wariant z udokumentowanym, certyfikowanym pochodzeniem drewna bukowego z gospodarstw leśnych FSC lub PEFC oraz kontrolowanym procesem produkcji w zakładach Lenzing AG. To opcja dla osób, którym zależy na możliwości prześledzenia pochodzenia surowca. #### Mieszanka modal-bawełna (Proporcje od 40/60 do 60/40) ![Tkanina mieszankowa modal-bawełna z widoczną strukturą splotu](https://blog.goracezelazko.pl/images/guides/modal/varieties/modal-cotton-blend.jpg) - **Proporcje**: od 40/60 do 60/40 - **Cecha**: Miękkość modalu i trwałość bawełny Mieszanki modalu z bawełną łączą miękkość i chłonność modalu z trwałością i łatwiejszą pielęgnacją bawełny. Typowe proporcje wahają się od 40/60 do 60/40, w zależności od producenta i przeznaczenia tkaniny. To rozsądny kompromis dla osób, które chcą części zalet modalu bez pełnej wrażliwości włókna 100%. #### Mieszanka modal-elastan (2 do 8% elastanu) ![Rozciągliwa bielizna z domieszką elastanu na tle jasnej tkaniny](https://blog.goracezelazko.pl/images/guides/modal/varieties/modal-elastane-blend.jpg) - **Zawartość elastanu**: 2 do 8% - **Zastosowanie**: Bielizna, legginsy Dodatek 2 do 8% elastanu nadaje tkaninie rozciągliwość, cenioną w bieliźnie i legginsach. Ta mieszanka wymaga jednak łagodniejszego reżimu prania niż modal 100%, ponieważ elastan degraduje w wysokiej temperaturze i pod wpływem chloru szybciej niż samo włókno celulozowe. To, co odróżnia MicroModal od modalu klasycznego w praktyce, sprowadza się do jednej liczby: masy liniowej włókna. Im mniejsza masa liniowa, tym cieńsze pojedyncze włókno i tym więcej włókien mieści się w tej samej przędzy, a to przekłada się na odczuwalnie wyższą miękkość. Warto też zapamiętać jedną praktyczną zasadę: mieszanki z elastanem wymagają łagodniejszego prania niż modal 100%. Jeśli Twoja bielizna albo legginsy mają na metce dopisek "elastan", trzymaj się niższego końca zalecanego zakresu temperatury i unikaj wysokich obrotów wirowania. ## Czy warto wybierać modal Alergie, certyfikaty oraz bilans zalet i wad Modal jako włókno bazowo jest hipoalergiczny. Sama celuloza regenerowana nie zawiera białek zwierzęcych, w przeciwieństwie do wełny, i rzadziej wywołuje reakcje kontaktowe niż włókna syntetyczne, takie jak poliester czy akryl. To dlatego modal tak często trafia do bielizny i piżam projektowanych z myślą o wrażliwej skórze oraz atopowym zapaleniu skóry. Realne ryzyko podrażnień nie leży jednak w samym włóknie, lecz w wykończeniu chemicznym. Tańsze wyroby modalowe bywają poddawane wykończeniom żywicami na bazie formaldehydu, które poprawiają odporność na gniecenie, ale to one, a nie celuloza, najczęściej odpowiadają za podrażnienia kontaktowe. Dlatego przed pierwszym kontaktem ze skórą, zwłaszcza w przypadku bielizny i pościeli dziecięcej, warto rzecz wyprać. Jedno pranie usuwa śladowe ilości siarki z etapu ksantogenowania oraz sole cynku pozostałe z procesu produkcji, które odpowiadają za charakterystyczny zapach nowego wyrobu. ### Certyfikat, którego warto szukać na metce #### OEKO-TEX Standard 100 (Confidence in Textiles) Certyfikat bezpieczeństwa chemicznego dla gotowego wyrobu tekstylnego, ograniczający zawartość wolnego i uwalnianego formaldehydu w zależności od klasy produktu. Wyroby z tym logo są testowane pod kątem obecności ponad 100 substancji szkodliwych. - Klasa I: wyroby dla niemowląt, najbardziej restrykcyjna - Klasa II: wyroby w bezpośrednim kontakcie ze skórą, na przykład bielizna - Klasa IV: wyroby dekoracyjne, najmniej restrykcyjna - Testowanie pod kątem ponad 100 substancji szkodliwych Zestawiając wszystkie dane z tego artykułu, bilans modalu wygląda następująco. Wyjątkowa miękkość i wysoka chłonność wilgoci kontra słabsza wytrzymałość na mokro i zwykle wyższa cena niż standardowa bawełna. Kwestia ekologii bywa pytaniem, które pada równie często co pytanie o pielęgnację. Drewno bukowe wykorzystywane przez marki takie jak Lenzing czy TENCEL częściej pochodzi z certyfikowanych źródeł FSC lub PEFC, a sam proces produkcji działa w częściowo zamkniętym obiegu. Trzeba jednak być uczciwym: modal jest mniej ekologiczny niż lyocell, czyli trzecia generacja celuloz regenerowanych, znana pod marką TENCEL Lyocell. W tym procesie odzysk rozpuszczalnika przekracza 99%, a cały obieg zamyka się niemal całkowicie. ### Modal w pigułce **Rób** - Wyjątkowa miękkość dzięki gładkiemu, okrągłemu przekrojowi włókna - Wysoka chłonność wilgoci na poziomie 12 do 13% - Mniejszy skurcz i mechacenie niż zwykła wiskoza - Bazowo hipoalergiczny, bez białek zwierzęcych w składzie **Nie rób** - Słabsza wytrzymałość na mokro niż bawełna (60 do 65% wobec 110 do 125%) - Wymaga niższej temperatury i programu delikatnego - Zwykle droższy niż standardowa bawełna - Wrażliwy na wybielacz chlorowy Każdy aspekt pielęgnacji modalu omawiamy osobno, w krótkich, praktycznych poradnikach. Dzięki temu szybciej trafisz do konkretnej odpowiedzi, zamiast przewijać jeden długi tekst. Poniżej znajdziesz całą serię: - Jak prać, suszyć i prasować modal - Modal się skurczył lub rozciągnął - Bielizna i piżamy z modalu - Pościel z modalu: modal, bawełna czy wiskoza - Kiedy oddać modal do pralni ## Teoria już jest. Praktyka bywa mniej wyrozumiała. Jeśli wolisz nie ryzykować przy ulubionej rzeczy, oddaj ją specjalistom z pralni Gorące Żelazko w Lublinie. - [Pranie kołder i pościeli, od 50 zł](https://www.goracezelazko.pl/uslugi/pranie-koldry) - [Pranie koszulek i T-shirtów, od 17 zł](https://www.goracezelazko.pl/uslugi/pranie-koszulki) - [Pranie szlafroków i piżam, od 40 zł](https://www.goracezelazko.pl/uslugi/pranie-szlafroka) ## Powiązane poradniki - [Pościel z modalu: modal, bawełna czy wiskoza](https://blog.goracezelazko.pl/posciel-z-modalu)