Jak prać wiskozę, żeby jej nie zniszczyć?
Temperatura, program pralki i zasady prania ręcznego, które chronią włókno przed skurczem i utratą wytrzymałości
To pytanie, które najczęściej pojawia się tuż przed pierwszym praniem nowej rzeczy, zwykle w pośpiechu, przed jakimś wydarzeniem. Jedna zasada wystarczy, żeby zapamiętać najważniejsze: temperatura wody powinna mieścić się w przedziale 20 do 30°C, nigdy powyżej 30°C dla niestabilizowanej wiskozy klasycznej.
Powyżej tego progu woda nasila pęcznienie włókna, co bezpośrednio zwiększa ryzyko skurczu. Cieplejsza woda przyspiesza też utratę koloru, więc ubranie może wyjść z pierwszego prania nie tylko mniejsze, ale i wyblakłe.
Poniżej znajdziesz nie tylko samą temperaturę, ale pełny obraz: dlaczego wiskoza tak mocno reaguje na wodę, jak prać ją w pralce i ręcznie krok po kroku, jakich błędów unikać oraz kiedy bezpieczniej oddać rzecz do pralni zamiast ryzykować samodzielne pranie.
Dlaczego wiskoza tak silnie reaguje na wodę
budowa włókna, która tłumaczy kruchość tkaniny na mokro
Wiskoza to włókno celulozowe otrzymywane z przetworzonej masy drzewnej, dlatego bywa nazywana jedwabiem sztucznym. Pod względem chemicznym jest bliska bawełnie i lnu, ale ma znacznie luźniejszą, mniej uporządkowaną strukturę wewnętrzną włókna, co czyni ją dużo bardziej podatną na działanie wody.
Gdy włókno wiskozowe styka się z wodą, cząsteczki wody wnikają między łańcuchy celulozowe i osłabiają wiązania, które utrzymują strukturę włókna w całości. Włókno pęcznieje, a jego wytrzymałość na rozciąganie spada nawet o 50 do 70% względem stanu suchego. To odwrotność tego, co dzieje się z bawełną, która na mokro jest mocniejsza, a nie słabsza. Właśnie dlatego mokra wiskoza wymaga dużo delikatniejszego traktowania, niż mogłoby się wydawać na pierwszy rzut oka.
Wiskoza sucha a mokra
Spada o 50 do 70% w stanie mokrym względem suchego
Bardzo wysokie, włókno szybko nasiąka i pęcznieje
Niska, tkanina łatwo się rozciąga i traci kształt pod własnym ciężarem
Rośnie wraz z temperaturą wody i intensywnością prania
Zasady prania w pralce
temperatura, program i wirowanie dopasowane do wrażliwego włókna
Temperatura i program
Pierz w 20 do 30°C, w programie delikatnym lub przeznaczonym do wełny i jedwabiu. Wirowanie ogranicz do maksymalnie 400 do 600 obrotów na minutę, a cały cykl skróć do 30 do 45 minut, jeśli pralka na to pozwala.
Detergent
Wybieraj detergent płynny, o pH w przedziale 6 do 8. Unikaj wybielaczy optycznych oraz detergentów z wysoką zawartością enzymów celulazowych, które mogą matowić powierzchnię włókna i wywoływać pilling.
Ładunek i wyżymanie
Nie przeciążaj bębna: maksymalnie 50% pojemności pralki ogranicza tarcie między mokrymi, osłabionymi włóknami. Ręczne wyżymanie i skręcanie tkaniny jest zabronione bez wyjątku.
Te zasady mają konkretne uzasadnienie fizyczne, nie są przypadkowym zestawem zaleceń. Mniejszy ładunek pralki oznacza mniej tarcia mechanicznego między mokrymi, osłabionymi włóknami, a to właśnie tarcie odpowiada za pilling i przetarcia.
Skrócony czas prania ma podobny cel: ogranicza czas kontaktu tkaniny z wodą, a więc i stopień pęcznienia włókna. Im krócej wiskoza pozostaje mokra pod mechanicznym działaniem bębna, tym mniejsze ryzyko trwałej deformacji.
Niskie obroty wirowania działają na tej samej zasadzie: silne odwirowanie naciąga mokre, osłabione włókna i utrwala deformacje w postaci rozciągniętych szwów czy pofałdowanych krawędzi, których nie da się już wyprasować z powrotem do pierwotnego kształtu.
Pranie ręczne krok po kroku
gdy metka zaleca wyłącznie pranie ręczne
- 1
Namocz w letniej wodzie
Rozpuść detergent w wodzie o temperaturze 20 do 30°C, zanim włożysz tkaninę. Sypanie proszku bezpośrednio na materiał grozi miejscowym przebarwieniem.
- 2
Delikatnie odciskaj tkaninę
Uciskaj materiał dłońmi, przepychając wodę przez włókno. Nigdy nie skręcaj ani nie trzyj tkaniny o siebie, bo to przyspiesza pilling.
- 3
Wypłucz kilka razy
Płucz w czystej wodzie o tej samej temperaturze, aż przestanie się pienić. Nagła zmiana temperatury wody między praniem a płukaniem sprzyja skurczowi.
- 4
Usuń nadmiar wody ręcznikiem
Zawiń mokrą tkaninę w ręcznik frotte i lekko dociśnij całą powierzchnię, bez wciskania w konkretne miejsca. Susz płasko, z dala od słońca i grzejnika.
Nigdy tego nie rób
Chlor, czyli podchloryn sodu, jest bezwzględnie zabroniony na wiskozie. To silny utleniacz, który degraduje łańcuchy celulozowe, prowadząc do żółknięcia tkaniny, a w skrajnych przypadkach do powstawania dziur.
Częste błędy przy praniu wiskozy
Suszenie w suszarce bębnowej to jeden z najczęstszych błędów przy wiskozie. Gorące powietrze i tarcie o bęben działają na osłabione mokre włókno tak samo niszcząco jak zbyt wysoka temperatura wody. Drugi typowy błąd to wieszanie mokrej wiskozy na wieszaku. Mokra tkanina ma niską wytrzymałość i pod własnym ciężarem rozciąga się nierównomiernie, zwłaszcza w okolicach ramion i dekoltu. Susz wiskozę zawsze rozłożoną płasko.
Pranie wiskozy w pigułce
Rób
- Pierz w 20 do 30°C, w programie delikatnym lub do wełny i jedwabiu
- Ogranicz wirowanie do maksymalnie 400 do 600 obrotów na minutę
- Susz rozłożoną płasko, z dala od słońca i grzejnika
- Sprawdź metkę przed pierwszym praniem, część wiskozy wymaga wyłącznie prania ręcznego
Nie rób
- Nie używaj chloru ani wybielaczy optycznych
- Nie wyżymaj ani nie skręcaj mokrej tkaniny
- Nie susz w suszarce bębnowej
- Nie wieszaj mokrej wiskozy na wieszaku, rozciąga się pod własnym ciężarem
Kiedy oddać wiskozę do pralni
Jeśli ubranie ma ozdobne elementy, podszewkę z innego materiału, niepewną trwałość barwy albo po prostu zależy ci na nim zbyt mocno, żeby ryzykować domowe pranie, oddanie go do pralni jest rozsądniejszym wyborem. Profesjonalne pranie dobiera temperaturę, detergent i sposób suszenia do konkretnej tkaniny, zamiast opierać się na uniwersalnych zasadach z metki.
Teoria już jest. Praktyka bywa mniej wyrozumiała.
Jeśli wolisz nie ryzykować przy ulubionej rzeczy, oddaj ją specjalistom z pralni Gorące Żelazko w Lublinie.
Najczęstsze pytania
Tak, o ile ustawisz temperaturę 20 do 30°C, program delikatny lub wełna-jedwab i ograniczysz wirowanie do maksymalnie 400 do 600 obrotów na minutę. Warto też nie przeciążać bębna i nigdy nie wyżymać tkaniny ręcznie.
Włókno celulozowe pęcznieje w kontakcie z wodą, a cząsteczki wody osłabiają wiązania wewnętrzne struktury włókna. W efekcie mokra wiskoza traci nawet 50 do 70% wytrzymałości na rozciąganie względem stanu suchego, w przeciwieństwie do bawełny, która na mokro jest mocniejsza.
Nie, nigdy. Chlor degraduje łańcuchy celulozowe wiskozy, prowadząc do żółknięcia, a w skrajnych przypadkach do powstawania dziur w tkaninie.
Nie. Gorące powietrze i mechaniczne tarcie o bęben suszarki działają na mokre, osłabione włókno wiskozowe podobnie niszcząco jak zbyt wysoka temperatura prania. Susz wiskozę zawsze rozłożoną płasko, z dala od słońca i źródeł ciepła.
Mokra wiskoza ma niską wytrzymałość i elastyczność, więc pod własnym ciężarem rozciąga się nierównomiernie, zwłaszcza w okolicach ramion. Efektem bywa trwale zdeformowany kształt ubrania, którego nie da się już poprawić prasowaniem.
O autorce
Małgorzata Małecka
Właścicielka pralni Gorące Żelazko
Małgorzata Małecka prowadzi pralnię Gorące Żelazko w Lublinie. Razem z zespołem dba o to, aby ubrania, obuwie i tkaniny klientów wracały czyste i w jak najlepszym stanie.
